Safra Taşları Hakkında Gerçek Sanılan 12 Yanlış Bilgi
Sindirim sisteminin kıymetli bir modülü olan safra kesesinde oluşan taşlar; şişkinlik, karında rahatsızlık hissi ve dolgunluk üzere hazımsızlık sıkıntılarıyla birinci sinyalleri veriyor. Her safra kesesi taşının ameliyat gerektirmediğine dikkat çeken Acıbadem Kartal Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Murat Gönenç “Safra taşları bir sebep değil bir sonuçtur. Temel sorun taşın kendisi değil, safra kesesinin hasta olmasıdır” diyerek safra taşları konusunda toplumda yanlış bilinen doğruları anlattı.
Safra taşı sadece safra kesesinde olur: Taşlar, safra kesesi dışındaki safra yollarında da oluşabiliyor. Safra sistemini bir ağaca benzeterek anlatan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Murat Gönenç, küçük ve orta uzunluk kısımlarının karaciğerin içinde, büyük kollarının ve gövdesinin karaciğerin dışında yerleşik olduğunu söylüyor. Safra kesesi de karaciğerin dışında yer alan safra yollarının bir modülünü oluşturuyor. Safra ağacı karaciğerde üretilen safranın süreksiz olarak depolanarak bağırsağa aktarılması misyonunu üstleniyor. Bu ağacın rastgele bir bölgesinde safra taşı oluşsa da büyük bir kısmı safra kesesinde gelişiyor.
Safra taşı yalnızca yaşlılarda görülür: Safra taşları her yaş kümesinde görülebiliyor. Fakat yaş ilerledikçe risk artıyor. 40 yaşından sonra görülme sıklığı yükseliyor. Bunun yanı sıra obezite, genetik yatkınlık ve kimi kronik hastalıklar da safra taşı oluşumuna taban hazırlayabiliyor.
Safra taşı her vakit şikayete neden olur: Safra taşları her vakit belirti vermediğinden şikayete de yol açmayabiliyor. O nedenle rutin denetimler sırasında bazen tesadüfen tespit edilebiliyor. Safra taşlarında en sık görülen şikayet ise şişkinlik, karında rahatsızlık hissi ve dolgunluk üzere hazımsızlık meseleleri oluyor. Acil durumlarda, sağ omuza ve sağ kürek kemiğinin altına gerçek yansıyan şiddetli karın ağrısı, ateş ve sarılık üzere şikayetler görülüyor. Ultrasonografi ile basitçe teşhis konulsa da safra ağacının başka kısımlarındaki taşlar ve kuşku duyulan başka hastalıkların teşhisi için birtakım ek tetkikler gerekebiliyor.
Safra taşları belirtilerden çabucak anlaşılabilir: Safra taşlarına bağlı hastalıkların şikayetleri mide, pankreas ve bağırsak hastalıkları ile akut apandisit, kalp krizi ve böbrek taşı üzere öbür hastalıkların belirtileri ile karışabiliyor.
Safra taşları yalnızca bayanlarda görülür: Kadınlar, erkeklere nazaran daha yüksek risk altında olsalar da safra taşları erkeklerde de görülebiliyor. Eski tıp kitaplarında safra taşlarının en sık 40 yaş civarı, açık derili ve kilolu bayanlarda görüldüğüne dair bilgiler olduğunu,“4F (forty, female, fairy, fat)” biçimindeki İngilizce kısaltmaya sık rastlandığını belirten Prof. Dr Murat Gönenç, “Gerçekten de kadınlık hormonları, yaş ve obezite safra taşı gelişimi açısından düzgün bilinen risk faktörleridir. Bilhassa gebelik sürecinin ve birtakım doğum denetim ilaçlarının safra taşı oluşumunu tetiklediği net olarak gösterilmiştir” diyor.
Safra taşı düşürülebilir: Safra kesesi taşları böbrek taşları üzere düşürülemiyor. Taşlar, kesenin içinde hareket edebiliyor, lakin resen düşmeleri mümkün olmuyor. Bol su içmek de böbrek taşlarında olduğu üzere düşmelerini sağlamıyor.
Safra taşı yalnızca yağlı yiyeceklerden kaynaklanır: Beslenme kıymetli bir faktör olsa da safra taşlarının tek sebebi değil. Safra taşlarının da kendi içlerinde tipleri bulunuyor ve her bir safra taşı tipinin oluşum düzeneği birbirinden farklı. Batı tipi beslenme, yani et yüklü yemek tüketilen ülkelerde en sık görülen safra taşları kolesterol taşları oluyor.
Safra taşları ilaçla yahut bitkisel metotlarla eritilebilir: Bilimsel olarak kanıtlanmış bir ilaç yahut bitkisel tedavi yolu bulunmuyor. Mevcut tedavi seçenekleri ortasında en tesirli prosedür laparoskopik cerrahi ile safra kesesinin alınması oluyor.
Safra kesesi alınırsa sindirim bozulur: Safra kesesi olmadan da beden safra üretmeye devam ediyor. Ameliyat sonrası birtakım besinlere karşı hassasiyet gelişse de bu durum, çoklukla vakitle düzeliyor. Safra kesesinin yokluğu ne erken ne de geç periyotta önemli bir sorun teşkil etmiyor.
Safra taşı olan herkes kesinlikle ameliyat olmalıdır: Her safra taşı tedavi gerektirmiyor. Şikayet oluşturmayan safra taşları medikal olarak takip ediliyor. Lakin kimi özel durumlarda (büyük taşlar, bağışıklık sistemi zayıf hastalar vb.) belirti olmasa bile ameliyat önerilebiliyor. Safra kesesi taşlarında tedavi için mutlak münasebet kişinin safra taşlarına bağlı şikayetlerinin olması yahut daha evvel safra taşlarına bağlı bir hastalık geçirmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Murat Gönenç; safra kesesi taşlarının tesadüfen saptandığı hastalarda tedavi önerilen belirli başlı durumları şöyle açıklıyor: “Safra taşı oluşumu ile seyreden kan hastalıkları, öteki nedenle karın cerrahisi planlanan hastalar, yaşadıkları yer yahut işleri nedeniyle acil sıhhat hizmetine ulaşması güç olan şahıslar (kırsal bölgelerde yaşayanlar, sık seyahat edenler, askerler, denizciler, vs.), bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar yahut hastalıklar, nakil hastaları, doğurganlık çağında olan ve gebelik düşünen bayanlar, safra kesesi taşı 2 cm’den büyük olan bireyler, safra kesesi duvarında kireçlenme, safra kesesi taş ile dolu olan bireyler. Safra kesesinden farklı olarak, safra ağacının öbür kısımlarında yer alan taşlar için şikayet olsun ya da olmasın, kesinlikle tedavi önerilir”
Ameliyatta sadece taşların alınması kafidir: Safra taşı ameliyatlarında sadece taşlar değil, kese tümden alınıyor. Selim safra kesesi hastalıklarında bilimsel olarak ispatlanmış en güzel tedavi usulü “laparoskopik kolesistektomi” yani kapalı usulle safra kesesinin bütünüyle çıkarılması oluyor. Prof. Dr. Murat Gönenç; ameliyat usulü ile ilgili şu bilgiler veriyor: “Esas sorun taşın kendisi değil, safra kesesinin hasta olmasıdır. Bu nedenle, safra kesesinin içini açıp yalnızca taşları almak halindeki bir tedavi metodu bilimsel olarak kabul edilebilir değildir. Taş eritme ve kırma tedavilerinin uzun devirde başarısız olmalarının nedeni de budur. ‘kapalı yöntem’ olarak bilinen, laparoskopik olarak yapılan safra kesesi ameliyatı küçük kesilerle yapılır. Ameliyat sonrası ağrı ve rahatsızlık hissi azalır, hasta olağan hayata süratlice dönebilir.”
Ameliyat sonrası safra taşları tekrar oluşur: Safra kesesi alındıktan sonra safra taşı tekrar oluşmuyor, zira safra taşı oluşumunun ana sebebi safra kesesinin kendisidir. Fakat safra yollarında taş oluşumu nadiren görülebiliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı