TEMA Vakfı: Ormanları ve su varlıklarını korumak artık bir tercih değil, zorunluluk
TEMA Vakfı, 21 Mart Dünya Ormancılık Günü ve Orman Haftası ile 22 Mart Dünya Su Günü’nde, orman kayıpları ve eriyen buzulların, besin ve su güvenliği üzerinde önemli tehdit oluşturduğuna dikkat çekti. TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Lideri Deniz Ataç, son 30 yılda 420 milyon hektar orman alanının kaybedildiğini, dünya genelinde ise 2,2 milyar insanın inançlı içme suyuna erişemediğini hatırlatarak “Doğayı korumak artık bir tercih değil, bir zorunluluktur.” dedi.
Birleşmiş Milletler, bu yıl 21 Mart Dünya Ormancılık Günü’nün temasını “Ormanlar ve Gıda”, 22 Mart Dünya Su Günü’nün temasını ise “Buzulların Korunması” olarak belirledi. TEMA Vakfı, bu iki özel gün kapsamında yaptığı açıklamada, artan nüfusla birlikte besin ve suya olan muhtaçlığın her geçen gün arttığına dikkat çekerek gıdamızın teminatı olan ormanlar ve su varlıklarının korunmasının, hayati ehemmiyete sahip olduğunu vurguladı.
Son 30 yılda Dünya’da 5,5 Türkiye büyüklüğüne denk gelen 420 milyon hektar orman alanının kaybedildiğini ve her yıl yaklaşık 10 milyon hektar ormanın yok olduğunu hatırlatan TEMA Vakfı, bu durumun besin güvenliğini de tehdit ettiğine dikkat çekti. Öbür yandan, iklim değişikliği ve insan faaliyetleri nedeniyle her geçen gün su varlıklarının da azaldığını vurgulayarak bugün, dünya genelinde 2,2 milyar insanın inançlı içme suyuna erişemediğini belirtti. Süratle eriyen buzulların ise akarsuların rejimini ve sulak alanların varlığını etkileyerek besin ve su güvenliği açısından büyük bir risk oluşturduğunu söz etti.
Ormanlar, besin ve suyun güvencesidir
TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Lideri Deniz Ataç, su döngüsünün ayrılmaz bileşeni olan, yer altı ve yer üstü su varlıklarını besleyen ormanların, iklim kriziyle çabanın de odağında yer aldığını belirterek, “Toprağı, suyu ve biyolojik çeşitliliği koruyan, iklimi düzenleyen; akarsuları, sulak alanları ve akiferleri besleyen, sel ve taşkınları önleyen ormanlar, birebir vakitte beslenmede değerli rol oynayan ekosistemlerdir. Beş milyardan fazla insan direkt ya da dolaylı olarak ormanlardan geçimini sağlıyor. Ormanlar ve ağaçlardan üretilen odun dışı eserler, kırsal alanlarda toplam gelirin yüzde 20’sini oluşturuyor. Ormanlardan toplanan meyve, tohum, kök, yaprak ve mantarlar direkt besin olarak tüketilirken; ormanlarda yapılan otlatma ve arıcılık faaliyetleri de dolaylı olarak besin üretiminde yer alıyor. Ayrıyeten 2 milyardan fazla insan, yemeğini hâlâ odun kullanarak pişiriyor.” dedi.
Ataç ayrıyeten, ormanların sıcaklıkları düşürerek dona karşı doğal bariyer oluşturduğuna, kuraklığın tesirlerini azalttığına, ziraî eserlerin üretimini ve kalitesini olumsuz etkileyen canlıların yırtıcılarına da ömür alanı sunarak ziraî randımanı koruduğuna işaret ederek “Gıdamızın yüzde 35’i tozlaşmaya muhtaçlık duyan tiplerden oluşuyor. Ormanlar, bu tozlaştırıcı canlıların ömür alanlarıdır.” sözleriyle ormanların besin üretimindeki değerini vurguladı.
Eriyen buzullar, besin ve su güvenliğini tehdit ediyor
TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Lideri Deniz Ataç, tüm canlıların en temel ömür kaynağı olan su döngüsünün de iklim krizi nedeniyle bozulduğunu belirterek sıcak hava dalgalarının ve kuraklığın artmasının buzulların süratle erimesine yol açtığını söyledi. Ataç, buzul alanları küçülen bir dünyada ısınmanın daha da hızlandığını, yükselen deniz düzeyleri ve eriyen dağ buzullarının ise besin ve su güvenliği açısından önemli bir risk oluşturduğunu lisana getirdi.
Ataç, buzulların su varlıkları açısından değerini “Buzullar, güneş ışınlarını uzaya yansıtarak iklimi dengeleyen milyonlarca yıllık doğal oluşumlardır. Dünya üzerindeki tatlı suyun yaklaşık %70’i buzullarda depolanır. Buzul denince ekseriyetle kutuplar akla gelir; halbuki dağ buzulları, insan bedenindeki damarlar üzere karalara hayat veren ırmakları besler. Bu doğal oluşumlar, insanların besin ve suya erişimini sağlar.” kelamlarıyla söz etti. Bugün, Kuzey Yarımküre’de buzulların 150 yıl öncesine nazaran ilkbaharda ortalama 9 gün daha erken erimeye başladığını, sonbaharda ise 11 gün daha geç donduğunu söyleyen Ataç, “Buzullar giderek küçülüyor. UNESCO datalarına nazaran, Dünya Mirası kapsamındaki buzullar son 20 yılda 1.500 km³ buz kaybetti. Bu da tarım, güç üretimi ve içme suyu temini açısından önemli riskler yaratıyor. Yalnızca Himalayalar’dan doğan 12 büyük ırmağın etrafında yaklaşık 2 milyar insan yaşıyor. Yalnızca Pakistan ve Hindistan’da 130 milyon çiftçi, bu doğal oluşumlara bağlı olarak üretim yapıyor. Bu tablo, hususun global boyutunu açıkça ortaya koyuyor.” dedi.
Türkiye’deki mevcut duruma da dikkat çeken Ataç, “Cilo Dağları’ndaki buzullar son 30 yılda yarı yarıya, Ağrı Dağı’ndaki buzullar ise yüzde 40’tan fazla küçüldü. Kuraklık artık hayatımızın bir modülü haline geldi. Kış aylarında dahi susuzluk yaşanıyor. Bugün, Konya Ovası’nda bulunan barajlardaki düşük düzeyler nedeniyle su krizi her geçen gün daha da derinleşiyor. Bu kriz, besin krizini de tetikliyor.” formunda konuştu.
“Son 10 yılda 410 bin orman alanı ormancılık dışı kullanıma açıldı”
Ormanların korunması ve orman varlığının artırılması, iklim değişikliğiyle çabada en tesirli ve en ekonomik doğal tahliller ortasında gösteriliyor. TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Lideri Deniz Ataç, ormanların karbon yutağı olarak iklimi dengelediğine, buzulların ise iklim müdafaa ve su güvenliği açısından hayati fonksiyonlar üstlendiğine dikkat çekti. Ataç, “Bir yandan tahribatlar, öteki yandan yangınlarla yok edilen ormanlar nedeniyle atmosfere salınan karbon ölçüsü artıyor. 2024 yılında bu ölçü 6,17 milyar tona ulaşarak toplam karbon salımının yüzde 16’sını oluşturdu. Türkiye, orman varlığını artıran ender ülkelerden biri olsa da son 10 yılda 410 bin hektar orman alanı madencilik, güç ve ulaşım projeleri için tahsis edildi; 210 bin hektar orman ise yangınlarda kaybedildi. Artık sürdürülebilir bir ömür için öncelikleri değiştirme, doğayı ve iklimi müdafaa vakti.” dedi.
“Doğal varlıklarımızı korumak ortak sorumluluğumuz”
Deniz Ataç, toplumun tüm bölümlerine davette bulunarak “İklim krizinin yol açtığı afetler, doğal afet değil; insan faaliyetlerinin neden olduğu tabiat olaylarıdır. Bu afetler, Dünya’daki hayatı, suya ve besine erişimi tehdit ediyor. Bu tehditleri ortadan kaldırmanın yolu ise iklim değişikliğiyle çaba etmekten; tüm doğal varlıklarımızı korumaktan geçiyor. Birebir vakitte tüketimi azaltarak tabiata olan baskıyı hafifletmemiz lazım. Bunu yalnızca besin ve su garantisi için değil, gelecek nesillerin ömür hakkını korumak ismine da sorumluluk olarak görmeliyiz. Doğayı korumak artık bir tercih değil, bir zorunluluktur.” biçiminde konuştu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı